T.C demel ilkelere ayr?l?r.Bunlar çift kay?t ilkesi,i?lemlerin kay?t

T.C
?STANBUL ÜN?VERS?TES?

?KT?SAT
FAKÜLTES?

We Will Write a Custom Essay Specifically
For You For Only $13.90/page!


order now

Yap?sal
Sorunlar ve ?ktisat Politikalar?

                                                 ?K?Z AÇIK

                                      PROF. DR.
GÜLDEN ÜLGEN

                                       
Ö?RENC?: Erol Ahmedli

 

                          

 

 

 

 

 

04.01.2018

 

 

Ödemeler Dengesi

   Ödemeler dengesi mal ve hizmet al??-veri?i ile sermaye hareketlerini
gösterir.Ödemeler Dengesi kay?t ilkesi üç demel ilkelere ayr?l?r.Bunlar çift
kay?t ilkesi,i?lemlerin
kay?t tarihli ilkesi ve i?lemlerin kay?t dengesi ilkesidir.Ödemeler dengesi
cari hesab ve sermaye-finans hesab? olan 2 hesabdan olu?uyor.Bu hesablar
kendilerinde bir s?ra alt hesablardan olu?ur.

Cari hesab:

-Mal ticareti hesab?

-Hizmet ticareti hesab?

-Gelirler hesab

-Cari transferler
hesab?

Sermaye ve Finans hesab?:

-Sermaye hesab?

-Finans hesab?

-Di?er yat?r?m
hesablar?

-Rezerv
varl?klar hesab?

Cari hesablarda
yer alan mal ithalat ve ihracat?n?n göstermi? oldu?u dengese DI? ticaret
dengesi denir.E?er ithalat tutar? ihracat tutar?n? a?arsa bu denge negatif olur
ve DI? ticaret aç??? olu?ur.Ve ya aksine ihracat tutar? ithalat tutar?n? a?arsa
denge pozitiv olur ve DI? ticaret fazlas? meydana gelir.

Sermaye ve Finans
hesab? i?lemleri özel bir önem arz etmektedir.Bir ülkenin merkez bankas?
taraf?ndan resmi uluslararas? rezerv varl?klar?n sat?n al?nmas? ve sat?lmas?yla
ilgili i?lemlerde bu hesabda yer almaktad?r.

Ödemeler
Dengesinde çift kay?t ilkesinin geçerli olmas? nedeniyle her zaman al?caklar?n
de?eri borclar?n de?erine e?it olmal?d?r.Bu yüzden tüm ödemeler dengesi toplam?
her zaman s?f?ra e?itdir.Ancan ekonomik i?lemlerin yol açt??? al?caklar?n
de?eri mesela mal ve hizmet ihtacat? mal ve hizmet sat?n almakdan do?an borcun
de?erine e?it olmak zorunda deyildir.Ama matematiksel aç?dan art? ve eksi
de?erlerin e?it olmas? iktisadi anlamda dengenin sa?land??? ülkenin ödeme
güclü?ü ve ya ödeme fazlas? içinde olmad??? anlam?na gelmemektedir.Al?cak
i?lemlerin de?eri borc i?lemlerin de?erinde daha büyükse hesab?n fazla verdi?i,daha
küçükse aç?k verdi?i ifade edilir.Cari i?lemler hesab? aç???n?n sermaye ve
finans hesab? fazlas?yla veya sermaye ve finans hesab? aç???n?n cari hesab
fazlas?yla finansa edilememesi durumunda resmi rezervler azal?cakt?r.Bu
rezervlerdeki azalmaya D?? Aç?k ad? verilir.

Bütçe Aç???

   Gelir ve giderlerin kar??la?t?rmak amac?yla
gösterilmesine bütçe denir.Gelir ve giderler kar??la?t?r?ld??? zaman gelirler
daha az veya giderler daha fazla olursa,bu durumda Bütçe aç??? olu?ur.E?er
bütçe aç?k verirse bunun kar??s?n? almak için iki yol vard?r: borç al?r,gelirini artt?r?r.Devletin
borç al?m? kendide ikiye ayr?l?r iç borç ve d?? borç.
Bütçe, devlet amaçlar?na ula??lmas?n? sa?layan en önemli araç olarak, bir
yandan do?rudan kamu kesimince üstlenilmi? hizmetlerin üretimini
gerçekle?tirmekte di?er yandan, üretimi özel kesime b?rak?lm?? alanlarda
devletin çe?itli amaçlar?na uygun etkiler do?urabilmek için kullan?lmaktad?r. Bütçe aç???n?n ölçümünün yap?la bilmesi için iki
yöntem kullan?l?r:genel amaçl? bütçe
aç??? ve özel amaçl? bütçe aç???.

Genel amaçl?
bütçe aç???:

-Geleneksel Bütçe Aç???

-Konsolide Bütçe Aç???

-Birincil Aç?k

-Operasyonel Aç?k

-Yar? Mali Aç?k

-Nakit Aç???-Tahakkuk Aç???

-Nominal Bütçe Aç???-Reel Bütçe Aç???

 

Özel amaçl?
bütçe aç???:

-Cari Aç?k- Sermaye Aç???

-Yurtiçi Aç?k-Yurtd??? Aç?k

-Yap?sal Aç?k- Konjonktürel Aç?k

 

Cari Aç?k

   Cari i?lemler hesab?, ekonomide uluslar
aras? tüm ekonomik i?lemlerinin kay?tlar?n?n yap?ld??? ödemeler dengesinin bir
hesab?d?r. Cari i?lemler hesab?, d?? ticaret dengesi ( mal ihracat ve
ithalat?). Görünmeyenler dengesi (hizmet ihracat ve ithalat?, kar ve faiz
ödemeleri ve gelirleri) ve kar??l?ks?z transferler yer almaktad?r.

Bu
çal??ma konusu çerçevesinde, cari i?lemler hesab?n?n aç?k vermesi d?? ticaret
dengesinde mal ithalat?n?n mal ihracat?ndan fazla olmas?ndan kaynaklanmaktad?r.
?hracat?n ithalattan fazla olmas? durumunda cari i?lemler fazlas? söz konusu
iken ihracat?n ithalata e?it olmas? ile cari i?lemler dengesi olu?ur.

Cari
i?lemler Dengesi = CAB=
X-M                               
X= ?hracat

M=
?thalat

Cari
i?lemler aç???n?n meydana gelmesinde (ithalat?n ihracattan fazla olmas?nda)
ülkenin ekonomik durumu kalk?nma endeksleri, teknoloji seviyesi ülkede meydana
gelen büyük do?al afetler gibi nedenler söz konusudur. Bunlar gibi çe?itli
nedenlerden dolay? olu?an cari i?lemler aç??? da ekonomi üzerinde olumsuz
etkiye sahiptir. Cari aç???n olmas? halinde ülke yabanc? para cinsinden
borçlanacakt?r. Bu borçlanma, sermaye hareketlerinde bozulmaya ve döviz kurunun
yükselmesine neden olacakt?r. Döviz kurunun yükselmesi ülkenin mali yap?s?nda
dengesizliklere neden olacakt?r. E?er cari aç?ktan kaynaklanan borçlar
sürdürülebilir durumda olmazsa ülkede mali bir krize neden olabilir.

 

Sermaye Hesab?

   Sermaye hesab?, cari
üretimle do?rudan ilgili olmadan sat?n alma gücünün bu günden gelece?e
transferi ile ilgili ödemeleri içerir. Bu ödemeler finansal yat?r?mlar?,
borçlanmalar? ve borç geri ödemeleri gibi ödemeleri içermektedir. Hem resmi hem
özel, hem k?sa hem de uzun süreli krediler bu hesapta yer al?r.

 

?kiz
Aç?klar Hipotezinin Teorik Çerçevesi

 

Bir ülkede makroekonomik dengenin
sa?lanmas?nda iç ve d?? dengeyi temsil eden bütçe aç?klar? ile cari aç?k iki
önemli göstergedir. ?kiz aç?k hipotezi, bütçe aç??? ile cari aç?k aras?nda
kuvvetli bir korelasyon oldu?unu iddia etmektedir. Ekonomide bir d?? ticaret
denkli?i, d?? ticaret aç??? veya bütçe fazlas? olabilir yani bu iki olgu e?
zamanl? ortaya ç?kabilir. ?kiz aç?k hipotezinin teorik çerçevesi milli gelir
üzerinden olu?maktad?r. Hipotezi daha iyi analiz edebilmek için milli gelir
tan?m?n?n dikkatli incelenmesi gerekmektedir. Bu yakla??ma göre milli gelire
ili?kin denklemlerden hareketle ikiz aç?klar hipotezi numaral? e?itlikteki gibi
aç?klanabilir.

 Y=C+I+G+(X-M)
(1)

Cari i?lemler aç???n?n (CA) d?? ticaret
aç???na ba?l? oldu?u varsay?m? ile, (1) numaral? e?itlikte, (Y) GSMH’y?; (C)
tüketim harcamalar?n?; (I) yat?r?m harcamalar?n?;(G) Kamu harcamalar?n?; (X)
ihracat? ve (M) ithalat? göstermektedir. Cari i?lemler aç???, ihracat ve
ithalat aras?ndaki fark olarak ele al?nmakla birlikte (1) numaral? denklemde bu
fark (X-M) yerine CA yaz?larak e?itli?in sol taraf?na çekilirse (2) ve (3)
numaral? e?itlik elde edilmektedir.

Y=C+I+G+CA (2)

CA=Y+(C+I+G) (3)

Aç?k ekonomilerde ulusal tasarruf (S),
milli gelirin özel ve kamu kesimi taraf?ndan tüketilmeyen k?sm?na e?ittir.
Buradan hareketle, ulusal tasarruf (S), (4) numaral? denklemdeki gibi ifade
edilebilir:

S=Y-C-G+CA (4)

Tasarruflar?n (S) yat?r?mlara (I) e?it
oldu?u varsay?m?ndan yola ç?k?larak (5) numaral? denklem yaz?labilir:

Y-C-G=I (5)

 (5) nolu denklemden yola ç?k?larak ulusal
tasarrufun, yat?r?m ve cari i?lemler aç??? toplam?na e?it oldu?unu gösteren (6)
numaral? e?itli?e ula??labilir.

S=I+CA (6)

Ulusal tasarruflar (S), özel kesim
tasarruflar? (Sp ) ve kamu kesimi tasarruflar?n?n (Sg )toplam?ndan olu?maktad?r.

S=Sp+Sg (7)

 (7) nolu e?itlikte (Sp) vergi sonras? gelirin
yani harcanabilir gelirin tüketilmeyen k?sm?n? yans?tmaktad?r.

 Dolay?s?yla Sp=Y-T-C d?r.(8)

 (
Sg )ise, kamu taraf?ndan elde edilen vergi gelirleri ve kamunun
gerçekle?tirdi?i harcama aras?ndaki fark? göstermektedir.

 Sg=T-G
(9)

 ?lgili tan?mlamalardan sonra ulusal tasarruf
e?itli?i ?u ?ekilde yeniden yaz?labilir:

S=Sp+Sg=I+CA (10)

Sp=I+CA-Sg=I+CA-(T-G)=I=CA=(G-T)  (11)

Sp=I+X-M+G-T  (12)

bu denklemi yeniden düzenlersek e?er

(X-M)=Sp-I-(G-T)

haline dönü?ür. (13) Burada, (X –
M) d?? ticaret aç???n? ; (G-T)bütçe aç???n? temsil etmektedir. Son denklem cari
i?lemler aç??? ve bütçe aç??? aras?ndaki ba?lant?y? ara?t?rmak amac?yla teorik
bir çerçeve sunmaktad?r.

 

Mundell-Fleming
Yakla??m?

   ?kiz aç?k ili?kisi Mundell-Fleming modeli ve
Keynesyen in Massetme Yakla??m? ile aç?klanmaktad?r.Hükümetin bütçe aç?klar?n?n
ticaret aç?klar?n?n artmas?na yol açaca?? hipotezido?rudan Mundell-Fleming
modelini takip etmektedir.Mundell-Fleming kendi yakla??m?nda bütçe aç?klarni
takip eden tüketici harcamalar?n?n artmas? nedeniyle ticaret aç???n?n
artaca??n? ileri sürmü?dür.Kullan?lmayan gelirdeki ve tüketicilerin finansal
servetlerindeki art?? ithalat?n ve bütçe aç?klar?n? artmas?n?
sa?layacakt?r..Ayn? zamanda bütçe aç?klar? büyük oldukca faiz
oranlar?yükselecek ve net sermaye ak???n? te?vik edecektir.Döviz kurundaki
de?erlenme sonucu net ihracat büyük miktarlarda dü?ecektir.

 

 

Keynesyen
Yakla??m?

   1929 Ekonomik Buhran?na
kadar dünya ekonomilerine hakim olmu? teorilerden biride Klasik iktisat
teorisidir. 1920’lerde ?ngiltere’de ya?anan kronik i?sizlik, ABD’deki mali
piyasalardaki krizle birlikte tüm dünyada ekonomik depresyona neden olmu?tur.
Böyle bir ortamda John Maynard Keynes 1936 y?l?nda “Para, Faiz ve ?stihdam?n
Genel Teorisi” adl? kitab?n? yazm??t?r. Keynes’e göre ekonomi her zaman tam
istihdam seviyesinde dengede de?ildir. Ekonominin dengeye gelebilmesi için
devletin maliye politikas? tedbirlerini uygulamas? gerekir. 1929 Ekonomik
Buhran? ile ya?anan durgunluk talep yetersizli?inden meydana gelmi?tir. Bunu
giderebilmek için devletin harcamalar?n? art?rmas?, vergileri azaltmas?
gerekir. Keynes, ça?da? ekonomik dü?üncenin temelini atarak, ekonomik alandaki
tarafs?zl?k politikas?n? ele?tirmi? ve devletin ekonomiye müdahale etmesi
gerekti?ini savunmu?tur. Ekonomide önemli bir yap?sal aksakl???n mevcut
oldu?unu ve 21 piyasan?n kendi gücü ile bu aksakl??? gideremeyece?ini ortaya
koyan Keynes, özellikle devaml? ve yayg?n i?sizli?in bir ekonomide en büyük tehlikeyi
yarataca??n? savunarak; tam istihdam? sa?layacak önlemlerin al?nmas?
gerekti?ini ileri sürmü?tür. Keynes’e göre klasiklerin ileri sürdükleri
“B?rak?n?z yaps?nlar, b?rak?n?z geçsinler” yakla??m? kabul edilebilir bir
politika de?ildir. Her devletin kendi ko?ullar? içinde bilimsel temellere
oturtulmu? bir ekonomik politikaya sahip olmas? gerekir. Keynes, devletin
yapaca?? i?leri ?u biçimde aç?klam??t?r: Devlet, piyasan?n yapt??? i?leri özel
firmalardan biraz daha iyi, ya da biraz daha kötü biçimde yapmak için
yapmamal?d?r. Buna kar??n, piyasan?n her nedense yapmad??? i?leri
yapmal?d?r?Keynesyen Yakla??m’?n iki temel varsay?m? söz konusudur. Bunlardan
birincisi, bir ekonomide baz? ekonomik kaynaklar?n eksik istihdam seviyesinde
oldu?unun varsay?lmas?d?r. ?kincisi ise, bir ekonomide ki?ilerin ço?unun
gelece?e yönelik kararlar?nda miyobik veya likidite s?n?rl? olduklar?n?n
varsay?lmas?d?r. Bu ikinci varsay?m, toplam talebin kullan?labilir gelirdeki
de?i?ikliklere kar?? çok duyarl? oldu?u sonucunu do?urmaktad?r. Buna göre,
basit Keynesyen modelde, ki?iler cari kullan?labilir gelirlerini tüketme
e?ilimi içinde olacaklar?ndan, geçici bir vergi azalmas?, toplam talep üzerinde
ani ve miktar olarak önemli bir etki yaratacak ve talebin artmas? e?ilimini
do?uracakt?r. E?er ekonomi eksik istihdam seviyesinde dengede ise, bu durumda,
bilinen Kenesyen çarpan etkisi ile milli gelir yükselecektir. Böylece, bütçe
aç?klar? tüketimi ve milli geliri te?vik etti?i için, tasarruf ve sermaye
birikimi üzerinde ters yönlü bir etki meydana gelmeyecektir.Keynesyen Yakla??m,
bütçe aç?klar?na makroekonomik dengeyi sa?lamada kullan?lacak bir araç olarak
bakmaktad?r. Liberal bir ekonomi, depresyon dönemlerinde aç?k bütçe politikas?;
enflasyonist dönemlerde ise bütçe fazlas? politikas? ile kolayca
yönlendirilebilir. O halde önemli olan k?sa dönemde bütçe dengesinin sa?lanmas?
de?il; makroekonomik dengenin sa?lanmas?d?r. Daha yal?n bir ifadeyle y?ll?k
bütçe denkli?i, makroekonomik denkli?in sa?lanmas? için feda edilebilir.
Bütçenin geçici bir süre aç?k vermesinde herhangi bir sak?nca yoktur. Tekrar
etmek gerekirse, Keynesyen Yakla??m’da mühim olan bütçe denkli?i de?il,
makroekonomik denkliktir. 22 Özetle, Keynesyen Yakla??m bütçe aç?klar?n?n
yaln?zca k?sa dönem etkilerini dikkate almakta; d??lama etkisi gibi bütçe
aç?klar?n?n uzun dönemde ortaya ç?karaca?? etkileri dikkate almamaktad?r. Bu
yakla??mda aç?k bütçe politikas?n?n toplam talebi uyar?c? etkisinin
enflasyonist bask?lar? art?r?p art?rmayaca?? ekonominin içinde bulundu?u
istihdam düzeyine ba?l?d?r. Enflasyonist bask?n?n ortaya ç?kmamas? için
ekonominin mutlaka eksik istihdamda bulunmas? gerekir. Aksi takdirde, bütçe
aç?klar? enflasyonist bask?lar? art?racakt?r. Yine, aç?k bütçe politikas?n?n
faizler ile kredi piyasas? üzerinde herhangi bir olumsuz etki ortaya
ç?karmamas? için toplam talepteki geni?leme ile uyumlu bir para politikas?
izlenmelidir.

 

?ktisat dünyas?nda bütçe aç??? ile cari
i?lemler aras?nda olan ili?kiyi aç?klayan ikiz aç??? hipetozine göre bu
hesablar aras?nda pozitif yönümlü bir ili?ki vard?r.

 

x

Hi!
I'm Rita!

Would you like to get a custom essay? How about receiving a customized one?

Check it out